De mens terug te brengen tot zijn oorsprong.

Boekrecensie Muziektherapeutische ervaringen, De genezende kracht van klank en toon

"Vroeger was er geen enkele noodzaak muziektherapie te gebruiken. De muziek was vanzelfsprekend harmoniserend, dus gezondmakend, en in staat de mens terug te brengen tot zijn oorsprong."

Deze keer in Muzikamen(t)s een recensie van een boek dat al enige jaren uit is, maar daardoor niet minder interessant. Muziektherapeutische ervaringen van Carolien Visser (oorspronkelijke druk: 1991) is een boek met praktijkervaring vanuit het antroposofisch mensbeeld.

Carolien Visser schrijft vanuit haar jarenlange ervaring als muziektherapeut met kinderen en volwassenen die in hun ontwikkeling gestoord zijn. Het is een boek voor onder andere muziektherapeuten, leerkrachten en muziekpedagogen. Muziektherapeutische ervaringen bestaat eigenlijk uit twee boeken, naast het boek is een losse bijlage met muziekvoorbeelden.
Het eerste deel van het boek beschrijft de geschiedenis van muziek en het antroposofische mensbeeld. Visser weet in korte omschrijvingen een tip van de sluier te lichten die er om het antroposofisch gedachtegoed van Rudolf Steiner ligt. Soms gaat ze ervan uit dat de lezer al meer kennis heeft van antroposofie, maar meestal is de uitleg helder (zie ook elders in Muzikamen(t)s).

Muziek beschrijft Visser als een middel om de levensstroom beter te harmoniseren. Vanuit de antroposofie wordt vanuit verschillende mensbeelden gekeken naar de mens en zijn functioneren. Er wordt op een geheel eigen wijze ingegaan op de verschillende ziektebeelden. De handicaps of ontwikkelingsstoornissen worden anders geduid dan in reguliere zorginstellingen. Bijvoorbeeld mongoloïde kinderen hebben een vervormd lichaam, maar hun levensstroom is intact. Bij kinderen die één en al beweging zijn, overheerst het stofwisselingsgebied vaak op een chaotische manier.

Opvallend hierbij is dat de muziektherapie gezien wordt vanuit het historisch perspectief.
Muziek gezien vanuit het antroposofisch gedachtegoed gaat uit van een directe verbinding met de kosmos en ziet muziek als een uiting van gevoelens van het zielenleven. Muziek weerspiegelde aanvankelijk de aardse en kosmische gewaarwordingen in de ziel van de primitieve mens. In de loop van de tijd is muziek steeds meer een eigen leven gaan leiden en kreeg aangepaste verschijningsvormen. In onze tijd zijn er meer muzikale verschijningsvormen dan ooit. We zullen dus voorzichtig moeten aftasten hoe we de genezende muzikale krachten die er in een ver verleden van elke muzikale vorm uitgingen, weer terug kunnen vinden.

In elke klas of groep kan op de hiervoor beschreven wijze met muziek gewerkt worden om zo een klimaat te scheppen waardoor het gezondmakend proces ontstaat. Als een groep voor iemand niet voldoende harmoniseringmogelijkheden kan bieden, zou voor hen gerichte muziektherapie aangewend kunnen worden.

De beschrijving van de attitude van de therapeut en de middelen die hij kan aanwenden geven een wat meer praktische wending aan het boek. Er worden ervaringen van de auteur als voorbeeld gegeven bij de mogelijkheden voor een muziektherapeutische behandeling.

De bijlage met muziekvoorbeelden geeft een inzicht naar mogelijkheden voor een uitwerking van beschreven methodes. De opgeschreven melodie is volgens Visser echter ‘een abstractie, waarachter zich de wezenlijke klankmagie verbergt’. Het kan hoogstens als aansporing dienen.

Een inspirerend boek!

Merlijne de Jong

Carolien Visser, Muziektherapeutische ervaringen
De genezende kracht van klank en toon
Uitgeverij Christofoor, Zeist
ISBN 90 6238 474 9